Những điều cần biết khi dùng aspirin kéo dài

Những điều cần biết khi dùng aspirin kéo dài

Apirin là một trong số những thuốc có tuổi thọ dài. Từ những năm 400 trước công nguyên con người đã biết dùng aspirin, vỏ và lá cây Liễu điều trị chứng giảm đau. Năm 1820, Johan S.F.Pagenstecher (Thụy Sĩ) đã chiết xuất ra acid salicylic từ lá cây Spirea ulmaria có tác dụng chống đau nhưng lại gây cồn cào dạ dày. Năm 1897, nhà hóa học của công ty Bayer là Felix Hoffman đã tổng hợp và chuyển acid salicylic thành acetyl salicylic acid có tác dụng tương tự nhưng ít kích thích dạ dày hơn. Năm 1899, Bayer chính thức đưa ra thị trường aspirin (acetyl salicylic acid), ban đầu là dạng bột, 1 năm sau là dạng viên. Năm 1971, BS .John Vane đã chứng minh aspirin ảnh hưởng tới tổng hợp prostaglandin.Vane được trao giải Nobel năm 1960, nhiều nhà khoa học đã chứng minh aspirin có tác dụng làm loãng máu chống kết tập tiểu cầu.

Với những kết quả nghiên cứu mới, aspirin đã được dùng rộng rãi, ngoài tác dụng hạ sốt giảm đau, còn dùng điều trị và dự phòng các bệnh tim mạch. Cơ chế tác dụng: ức chế tổng hợp prostaglandin do ức chế cyco oxygenase (COX) làm giảm tổng hợp prostaglandin E2. Vai trò của prostaglandin E2 làm tăng tiết chất bao vệ niêm mạc dạ dày, ruột. Vì thế, khi dùng aspirin kéo dài sẽ bị viêm loét dạ dày, tá tràng. Do aspirin có tác dụng trong điều trị tim mạch, chống kết tập tiểu cầu… nên được các bác sĩ kê đơn dùng dài cho bệnh nhân đặt stent. Một số người tự mua về sử dụng. Một số người tự mua về ử dụng. Liều dùng từ 80 – 100mg/ngày.

Để hạn chế tác dụng phụ và có thể dùng kéo dài, các thầy thuốc thường kê thêm các thuốc bảo vệ dạ dày.Việc dùng viên bao tan trong ruột chỉ hạn chế kích ứng niêm mạc dạ dày nhưng vẫn ức chế tổng prostaglandin E2, vì thế vẫn có tác dụng phụ trên niêm mạc dạ dày, ruột. Để hạn chế tác hại ấy, các thầy thuốc ấy, các thầy thuốc thường kê đơn dùng kết hợp aspirin cùng các loại thuốc ức chế bơm proton như omeprazol, rabeprazol, lanoprazol, esomepazol… Nhóm thuốc này ức chế tiết acid, với ph tăng, hạn chế tác dụng của pepin, giảm acid vì thế bảo vệ được niêm mạc dạ dày. Tuy nhiên, với nhóm thuốc ức chế proton cũng phải dùng cẩn trọng vì nếu dùng liều cao kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ gãy xương, đặc biệt gẫy cổ xương đùi khi dùng liều cao và kéo dài. Các thầy thuốc khuyên dùng khi có triệu chứng cồn cào, đau thì dùng theo nhu cầu 3 – 5 ngày, thấy hết triệu chứng dừng thuốc ngay. Nếu đau kéo dài nên đi khám hoặc hỏi bác sĩ đã kê đơn thuốc để biết thời gian dùng.

Có tài liệu tham khảo khuyên dùng aspirin cùng với misoprotol là chất tổng hợp tương tự như prostaglandin E 1 liều 0,2mg uống cùng với aspirin hàng ngày. Theo GS.Nguyễn Văn Huyên, chuyên gia về tiêu hóa, liều dùng misoprostol 0,2mg mỗi ngày, ngày dùng 4 lần với liều này cỉ ngang với thuốc ức chế thụ thể H2 mà lại gây tác dụng phụ nôn, buồn nôn, tiêu chảy…

Có nghiên cứu dùng famotidin để ngăn ngừa loét dạ dày tá tràng khi dùng aspirin ở liều thấp.

Hiện nay, các bác sĩ tiêu hóa thường kê đơn dùng thuốc ức chế bơm proton. Nếu dùng aspirin kéo dài dù với liều thấp cũng nên tham khảo các bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Tại các bệnh viện lớn, các bác sĩ tim mạch sau khi kê đơn dùng aspirin kéo dài đều chuyển tới bác sĩ tiêu hóa khám, nội soi và kê đơn, tư vấn việc dùng thuốc ức chế bơm proton.